ارزیابی اثر سیستم‌های مختلف کودی بر عملکرد زعفران (Crocus sativus L)

ارزیابی اثر سیستم‌های مختلف کودی بر عملکرد زعفران  (Crocus sativus L)

نویسندگان: رسولی زهرا، ملکی فراهانی سعیده، بشارتی حسین

عملکرد کمّی و کیفی زعفران (Crocus sativus L.) طی آزمایشی به‌صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار مورد ارزیابی قرار گرفت. عوامل مورد بررسی شامل کود شیمیایی NPK در سه سطح (۰، ۵۰ و ۱۰۰ درصد مقدار توصیه کودی) و کودهای غیر شیمیایی در چهار سطح (شاهد بدون کود، ورمی‌ کمپوست، کود زیستی حاوی باکتری‌های سودوموناس و باسیلوس و در نهایت تلفیق ورمی‌کمپوست و کود زیستی) بودند. نتایج نشان دادند که اثر متقابل کودهای شیمیایی و غیرشیمیایی بر تمامی صفات مورد مطالعه معنی‌دار و کوددهی سبب افزایش عملکرد کمّی و کیفی زعفران نسبت به تیمار شاهد شد. کاربرد همزمان نیمی از مقادیر کودهای شیمیایی، ورمی‌ کمپوست و باکتری‌های محرک رشد توانست وزن خشک کلاله، عملکرد کلاله، درصد کروسین، درصد پیکروکروسین و درصد سافرانال را به‌ترتیب ۲/۰۳، ۴/۶۵، ۰/۸۳، ۱/۱۰ و ۱/۴۶ برابر نسبت به شاهد افزایش دهد. گرچه اثرگذاری تیمارهای ترکیب باکتری‌ها با ۰% و ۱۰۰% کود شیمیایی بر کروسین، ورمی‌کمپوست خالص و ترکیب باکتری‌ها با ۵۰% و ۱۰۰% کود شیمیایی بر پیکروکروسین و باکتری‌های خالص بر سافرانال بیشتر از تیمار ترکیب کود شیمیایی، ورمی‌کمپوست و باکتری بود؛ اما تأثیر بسزای تیمار اخیر بر عملکرد گل، عملکرد کلاله و نیز اثر مثبت بر ترکیب‌های کلاله منجر به معرفی آن به‌عنوان تیمار برتر شد. میزان اثرگذاری این تیمار نسبت به کاربرد ۰%، ۵۰% و ۱۰۰% کود شیمیایی در رابطه با وزن خشک کلاله به‌ترتیب ۵۰/۹۵%، ۲۰/۴۸% و ۱۲/۸۶% بود.

منبع: ماهنامه علمی – پژوهشی تحقیقات گیاهان دارویی و عطاری ایران – شهریور ۱۳۹۲

بررسی تنوع صفات مورفولوژیکی و میزان پیکروکروسئین در ژنوتیپ‌های مختلف زعفران (Crocus sativus L)

بررسی تنوع صفات مورفولوژیکی و میزان پیکروکروسئین در ژنوتیپ‌های مختلف زعفران (Crocus sativus L)

نویسندگان: قوامی بنفشه ، زینلی حسین ، خسروشاهی محمود ، دوازده امامی سعید

زعفران (Crocus sativus L) از مهمترین گیاهان دارویی و گران‌ترین ادویه جهان می‌باشد. این تحقیق به‌منظور بررسی تنوع صفات مورفولوژیکی ژنوتیپ‌های زعفران جمع‌آوری شده از نقاط مختلف کشور در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان انجام شد. تعداد ۲۷ ژنوتیپ در قالب طرح آزمایشی بلوک‌های کامل تصادفی در ۳ تکرار و در ردیف‌هایی با فاصله ۳۰ سانتی‌متر کشت گردیدند. صفات عملکرد کلاله خشک، وزن تر گل، تعداد گل در مترمربع، تعداد روز تا ظهور اولین گل، ارتفاع گیاه در زمان گلدهی، طول دوره گلدهی و میزان جذب پیکروکروسئین اندازه‌گیری شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اختلاف بسیار معنی‌داری (۰/۰۱>p) بین ژنوتیپ‌ها برای همه صفات وجود داشت. مقایسه میانگین صفات نشان داد که ژنوتیپ همدان بیشترین و ژنوتیپ‌های قائن و بشرویه کمترین تعداد روز تا ظهور اولین گل را به خود اختصاص دادند. دامنه تغییرات میزان جذب پیکروکروسئین از ۰/۴۲۵ تا ۰/۶۸۱ نانومتر متغیر بود. ژنوتیپ‌های نیشابور (خوجان) به‌ترتیب بیشترین و اصفهان کمترین میزان عملکرد کلاله خشک را داشتند. همچنین، ژنوتیپ نیشابور (خوجان) بیشترین تعداد گل در مترمربع را نیز به خود اختصاص داد. براساس تجزیه خوشه‌ای ژنوتیپ‌ها در ۷ گروه مختلف قرار گرفتند. تجزیه واریانس و مقایسه میانگین صفات در گروه‌های حاصل از تجزیه خوشه‌ای نشان داد که ژنوتیپ‌های قرار گرفته در گروه ششم دارای ویژگی‌های مطلوبی از نظر تعداد روز تا ظهور اولین گل، عملکرد کلاله، وزن تر گل، تعداد گل و طول دوره گلدهی می‌باشند. بر همین اساس، همه ژنوتیپ‌های قرار گرفته در این گروه جزء ژنوتیپ‌های برتر انتخاب شدند. نتایج این مطالعه نشان داد که تنوع ژنتیکی قابل‌توجهی از نطر صفات مهم زراعی در بین ژنوتیپ‌های مورد بررسی زعفران وجود دارد که احتمالاً ناشی از متنوع بودن اجداد و یا پدیده جهش بوده‌ است. همچنین، تنوع مورفولوژیکی ژنوتیپ‌ها از تنوع جغرافیایی تبعیت نمی‌کند.

منبع: ماهنامه علمی – پژوهشی تحقیقات گیاهان دارویی و عطاری ایران – شهریور ۱۳۹۲

تاثیر نانو سیلور روی رشد ریشه گیاه زعفران تحت شرایط تنش غرقابی

تاثیر نانو سیلور روی رشد ریشه گیاه زعفران تحت شرایط تنش غرقابی

نویسندگان : رضوانی نسیم ، سروش زاده علی ، فرهادی نسرین

تهران، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس

زعفران با نام علمی (Crocus sativus L.) یک گیاه ژئوفیت است و یکی از معروف ترین گونه های گیاهی دارویی و معطر در دنیا به حساب می آید کشت این گیاه در ایران از نظر اقتصادی حائز اهمیت می باشد با توجه به کشت پاییزه این گیاه احتمال غرقاب شدن خاک به دلیل بارندگی در این فصل بویژه در مناطقی از ایران که پتانسیل کشت آن را دارا می باشند وجود دارد و از آنجایی که خاک های غرقاب شده به دلیل کمبود اکسیژن و کاهش رشد ریشه و متعاقبا تجزیه و پوسیدگی کورم برای تولید زعفران مناسب نیستند اهمیت القای مقاومت به تنش غرقابی در این گیاه مشخص می گردد . این آزمایش به مدت ۱۰ روز و در قالب طرح فاکتوریل و در چهار تکرار انجام شد در این آزمایش اثر پیش تیمار غلظت های ۰، ۴۰، ۸۰ و ۱۲۰ ppm نانوسیلور و بر هم کنش این تیمارها با شرایط تنش غرقابی و عدم تنش غرقابی بر روی ریشه های این گیاه مورد بررسی قرار گرفت در شرایط بدون تنش غلظت های ۴۰ و ۸۰ ppm نانوسیلور تعداد ریشه را افزایش داد اما طول ریشه با پیش تیمارهای آب و نانو سیلور ۴۰ppm در سطح اطمینان ۹۹ درصد افزایش پیدا کرد. همچنین آب و غلظت های ۴۰ و ۸۰ppm نیز موجب افزایش وزن خشک و وزن تر ریشه گردیدند در شرایط تنش غرقابی کاربرد غلظت های ۴۰ و ۸۰ppm اثر تنش روی تعداد ریشه را جبران کرد و کاربرد غلظت ۴۰ppm نه تنها موجب جبران اثر تنش روی طول ریشه شد بلکه میزان این صفت را به بیشتر از میران آن در شرایط شاهد بدون تنش افزایش داد. همچنین کلیه پیش تیمارها موجب جبران اثر تنش بر وزن خشک و وزن تر ریشه شدند.

منبع: همایش ملی گیاهان دارویی – اسفند ۱۳۸۹

بررسی اثر تنش رطوبت بر گل آوری و عملکرد زعفران

بررسی اثر تنش رطوبت بر گل آوری و عملکرد زعفران

پژوهشگران  : حسینی محمد، قهرمان بیژن، رحیمی حسین، بهداد محمد

گروه تخصصی کشاورزی ومنابع طبیعی پژوهشکده علوم وصنایع غذایی

طرح تحقیقاتی«اثر تنش رطوبت بر گل آوری و عملکرد زعفران» در تیرماه سال ۱۳۹۰ در مزرعه ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی شهرستان گناباد به اجرا گذاشته شد. این آزمایش در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی (RCBD) و با پنج تیمار و ۴ تکرار در نظر گرفته شد. تیمارهای مورد مطالعه عبارت بودند از:۷۰% ظرفیت زراعی (FC) %۶۰ ظرفیت زراعی، ۵۰% ظرفیت زراعی، شاهد اول یعنی بر اساس عرف محلی سه آبیاری، و شاهد دوم برابر با ۴ مرتبه آبیاری بود. تیمارها در آب اول و زاج آب یعنی بعد از برداشت گلها در همه کرتها مشابه بودند و تیمارهای آزمایش همه بعد از زاج آب تا (اردیبهشت) اعمال شدند. مساحت زمین ۲۰۰ مترمربع و ابعاد هر کرت ۲×۱ مترمربع بودند. عمق کاشت ۲۰ سانتی متر و تعداد ۱۰۰ پیاز در هر کرت در نظرگرفته شدند. ویژگیهای کمیِ مورد مطالعه شامل تعداد گل، وزن تر گل، وزن خشک کلاله، تعداد پیازها در پایان دوره، وزن پیازها در پایان دوره، مقدار پوشال پیازها و وزن خشک برگها بودند. ویژگیهای کیفی شامل اندازه گیری پیکروکروسین،کروسین و سافرانال بودند. طرح به­صورت دو سال جدا و میانگین دو سال تجزیه و تحلیل آماری گردید. به­طور کلی با افزایش تنش رطوبت ویژگی­های کیفی افزایش و ویژگی­های کمی کاهش نشان داد که در بعضی موارد معنی­دار بوده و در بعضی موارد معنی ­دار نبوده است. در اکثر تیمارها آبیاری چهار مرتبه که نیمه مرداد نیز جز آن است از نظر فاکتورهای کمی و کیفی برتری محسوسی نشان داده است.

منبع: گروه تخصصی کشاورزی و منابع طبیعی- پژوهشکده علوم و صنایع غذایی – تابستان ۱۳۹۳

نقش اندازه بنه مادرِی، کودهای آلی و محلول پاشی عناصر غذایی بر رفتار بنه و جذب فسفر در زعفران

نقش اندازه بنه مادری، کودهای آلی و محلول پاشی عناصر غذایی بر رفتار بنه و جذب فسفر در زعفران

نویسندگان:  کوچکی علیرضا، سیدی سید محمد، عزیزی هما، شهریاری روشنک

دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

در کنار اندازه بنه مادری، مقدار فسفر بنه زعفران از عوامل موثر در افزایش گل دهی زعفران است. به منظور بررسی نقش اندازه بنه مادری، کاربرد کودهای آلی و محلول پاشی عناصر میکرو بر گل دهی، عملکرد بنه و جذب فسفر در زعفران در شرایط کنترل شده، آزمایشی در سال ۹۲-۱۳۹۱ به صورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی با ۲۴ تیمار و سه تکرار در دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد به اجرا در آمد. عامل اول، دوم و سوم این آزمایش به ترتیب شامل اندازه بنه مادری در سه سطح (۰.۱ تا ۴ گرم (کوچک)، ۴.۱ تا ۸ گرم (متوسط) و ۸.۱ تا ۱۲ گرم (بزرگ))، منابع مختلف تغذیه آلی (کود گاوی (۲۵ تن در هکتار)، ورمی کمپوست (۱۰ تن در هکتار)، کمپوست (۱۰ تن در هکتار) و شاهد) و کاربرد عناصر میکرو (آهن+روی) در دو سطح (محلول پاشی و عدم محلول پاشی) بود. بر اساس نتایج آزمایش، بیشترین عملکرد بنه های دختری زعفران به طور معنی دار در نتیجه کاشت بنه های مادری با وزن بیش از ۸ گرم (اندازه درشت) به دست آمد. در بین منابع تغذیه آلی، کاربرد کود گاوی بیشترین تاثیر را در افزایش معنی دار عملکرد بنه های دختری زعفران داشت. اثر محلول پاشی عناصر میکرو در افزایش عملکرد بنه های دختری زعفران معنی دار بود. علاوه بر این، بیشترین درصد و مقدار جذب فسفر در بنه های دختری زعفران به طور معنی دار درنتیجه کاشت بنه های مادری ۸.۱ تا ۱۲ گرمی به دست آمد. با کاهش اندازه بنه مادری غلظت و مقدار جذب فسفر در بنه های دختری به طور معنی داری کاهش یافت.
منبع : نشریه زراعت وفناوری زعفران – بهار ۱۳۹۴